اطلاع‌رسانی

تذکرات امام محمدتقی(علیه االسلام) برای حیات طیبه

 

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
قال الجواد (ع) : توسد الصبر و اعتنق الفقر و ارفض الشهوات و خالف الهوی واعلم انک لن تخلو من عین الله فانظر کیف تکون

ایام شهادت امام نهم امام محمد تقی (ع) است. امام همامی که به نقل معروف علمای شیعه در دهم رجب از سال 195 متولد شدند و در همان اوان زندگی و در دوران طفولیت پدر بزرگوارشان امام رضا(ع) را از دست دادند و مسئولیت سنگین رهبری و زعامت و امامت امت اسلامی را عهده دار گشتند. و بنابر نقل معروف در آخر ذیقعده از سال 220 در ایامی که بیش از 25 سال از عمر شریفشان نگذشته بود به دسیسه معتصم خلیفه عباسی و به دست همسر بیوفایشان به شهادت رسیدند. در همین عمر به ظاهر کوتاه ولی با برکت کلمات نغز و فاخری از آن امام بزرگوار صادر شده و در دست است. از جمله این حدیث کوتاهی که از تحف العقول بیان شد، که امام(ع) برای یک زندگی خوب پنج راهکار در این روایت ارائه می کنند. البته مسلما هرکدام از این فرازها نیاز به بحث فراوانی دارد، اما اختصارا و به قصد تبرک در حد ترجمه خدمت عزیزان عرض می کنیم.
اولین راهکاری که امام بیان میکند میفرماید: توسد الصبر “وساده” به معنای بالش است و در اینجا به باب تفعل رفته، یعنی صبر را بالش خود قرار بده و این در واقع یکی از تعابیر عرفیست که انسان وقتی نعمتی را به دست آورد، یا امکانی برای خودش ایجاد کرد چنین تعبیر میکنند که آن را زیر سرش گذاشته است. یعنی از آن نعمت برخوردار است. بنابراین امام هم چنین تعبیری دارند. صبر را بالش خود قرار بده. یعنی صبر، چون به عنوان یکی از بارزترین و مهمترین ویژگی ها و خصوصیات انبیا و ائمه الهی مطرح است، پس انسانی که میخواهد در مسیر اولیا الهی قدم بردارد نیز باید به زندگی خود رنگ و بوی زندگی آن بزرگواران را بدهد و از صبر برخوردار شود . نه اینکه با کوچکترین ناملایمتی از کوره به در رفته و زمین و زمان را به فحش و ناسزا بندد. پس صبر را بالش خود قرار دهید و زیر سر بگذارید. یعنی خود را به این صفت خوب که از فضایل بسیار با اهمیت است متصف کنید.
در فراز دوم (که وارد بحث های مفصلش نمیشویم و به ترجمه اکتفا می کنیم) میفرمایند: واعتنق الفقر .
عنق به معنای گردن است .مثلا وقتی به عزیزی میرسیم او را در آغوش میکشیم، در این مواقع گفته میشود با فلانی معانقه کرد. یعنی گردن به گردن هم گذاشتند. اعتناق در اینجا به همین معناست. یعنی با فقر هم آغوش شو. البته مسلما این فرمایش امام به این معنا نیست که هرچه دارید به دیگران ببخشید و خود را فقیر و مسکین قرار دهید، نه! اعتناق به فقر، هم برای فقیر قابل تصور و هم برای غنی مورد توجه است. یعنی شما با فقر انس داشته و با فقرا مانوس باشید. کما اینکه بزرگان دین و ائمه هدی انسانهای نیازمندی نبودند، فقیر اصطلاحی نبودند اما اعتناق به فقر داشتند. در عین حال که امکانات زیادی در اختیارشان بود، و در عین حال که توانمند بودند با فقرا نشست و برخاست داشتند. آنان میتوانستند به بهترین نحو زندگی کنند، اما در سطح متوسط و گاهی پایین تر از متوسط جامعه زندگی می کردند.
این است که امام میفرماید: واعتنق الفقر
دستور العمل بعدی که امام صادر میکنند باید بیشتر مورد توجه ما قرار گیرد، چون عمده لغزشگاههایی که برای ما متصور است چنین پرتگاههایی ست. امام میفرماید وارفض الشهوات
شهوتهای جنسی را دور بریز و کنار بگذار.
اگر تنها به معنای ظاهری جمله توجه کنیم، توصیه ای که امام به ما میکنند این است که سعی کنید شهوات بر شما غلبه نداشته باشند. در عین حال که دو خصیصه قبلی را بیان کرده و فرمودند آنها را همراه داشته باشید (صبر داشته باشید و با فقر هم آغوش باشید) اما به شهوات که میرسند دستور به رفع میدهند و میفرمایند: شهوتها و خواهش های جنسی را دور بریزید. انصافا برای همه ما بسیار مورد نیاز است که هم خودمان به خود و دیگران تذکر دهیم و هم از دیگران بخواهیم که در این جهات به ما تذکر دهند.
عمده مشکلی که حال و آینده ما را تهدید میکند و خطر بسیار بزرگی است و بسیاری از بزرگان را به زمین انداخته، همین جنبه شهوانی زندگیست. علی الخصوص الان که تبلیغات سوء علیه روحانیت و حوزه ها و شاگردان مکتب عصمت و طهارت(ع) به شدت در حال انجام است، تهمت هایی که میزنند و انگ هایی که وارد میکنند، بیشتر در این زمینه است. چون اگر گفته شود فلان آیه الله قمار بازی کرد یا مثلا شرابخواری کرد، مورد قبول کسی واقع نمی گردد. اما تهمت مسائل جنسی خیلی زود مورد قبول واقع میشود. لذا باید از همین جوانی مهار نفس را در دست داشته باشیم و زندگیمان به نحوی باشد که اگر افرادی که با ما مانوس و محشورند بعد ها در همین زمینه مسائلی از ما شنیدند قبول نکرده، دفاع کنند. گاهی میدانیم که کاری خلاف شرع نیست اما خیلی مسائل در عین حال که خلاف شرع نیست در عرف و جامعه خیلی بدتر از بسیاری از خلاف شرع هاست. کافیست که معمم بزرگواری، ولو به نحو حلال و مشروع به این جنبه مسائل جنسی معروف شود. حتی اگر معروف هم نباشد، بلکه بدخواهان تهمتی بزنند. بخواهند صاحب منصب یا شخصیت بزرگواری را از جایگاهش به زیر بکشند و به اصطلاح بی آبروکنند، ساده ترین کاری که میتوانند انجام دهند همین تهمت های جنسی است.
به هر حال امام (ع) میفرماید وارفض الشهوات . شهوتهای جنسی را دور بریز، کنار بذار و به دنبال آنها نرو.
در ادامه میفرماید : وخالف الهوی
نفس اماره، شیطان درون، دشمنی که همیشه با ماست و یک لحظه از ما جدا نمیشود هواهای نفسانی است. اگر میخواهی به جایی برسی باید از هواهای نفسانی، خواهش های درون، وسوسه های نفس اماره و شیطان درونت اجتناب و احتراز کنی. چه بسا افرادی که به خاطر تبعیت از هوای نفس خود را بیچاره کردند و دنیا و آخرت خود را از بین بردند. پس اگر میخواهید آرامش در دنیا و سعادت در عقبی را به دست آورید یکی از راهکارهای آن همین موضوع است. با توجه به اینکه غرایز نفسانی و خواهش های درونی حد یقف ندارند و انسان در هر مرحله، مرحله بعدی را برای خود ترسیم میکند. به هر جایگاهی که برسد، این خواهش های نفسانی و آرزوهای درونی سیری ناپذیرند. بنابراین باید از جوانی مهار آنها را به دست گرفته و کنترلشان کنیم.
به هر حال امام میفرماید که آگاه باشید و با تمام وجود باور کنید که هر کس و در هر زمان و جایگاهی که باشید در منظر ناظری حکیم قرار دارید. ناظری که مو را از ماست میکشد. ناظری که برای او خفا و علن معنایی ندارد و بر همه چیز شاهد است. پس : واعلم انک لن تخلو من علم الله.
توقع امام از ما این است که یقین داشته و بدانیم که از منظر و دیدگاه ربوبی خارج نیستیم. اما من اعتقادم حداقل در مورد خودم این است که نه تنها علم ندارم، حتی بر این گمان هم نیستم.
اگر ما به جایی میرسیدیم که یقین پیدا میکردیم که در هر لحظه و هر جا در منظر الهی هستیم، که سمیع و بصیر است و حاضر و ناظر بر همه احوال ماست، مسلما کنترل بر اعمالمان بسیار دقیقتر بود. چه بسا ما برای خداوند جایگاهی به اندازه یک ناظر غیر محترم هم قائل نیستیم. چه بسا افرادی که اگر در لحظه ی گناه و معصیت، بچه چهار ساله ای حضور داشته باشد، گناه را انجام نمیدهد و نهیب درون را میشنوند که بچه اینجاست! بچه میبیند و میشنود! اما کار به جایی رسیده است که برای خداوند به اندازه یک ناظر غیر محترم و یک بچه غیر ممیز هم جایگاه نگذاشتیم. بنابراین امام از ما میخواهد که: بدانید شما از علم خدا خارج نیستید!
اگر این تذکرات را عملی کردیم ، یعنی صبر را بالش خود قرار دادیم، با فقر هم آغوش شدیم، شهوات جنسی و تبعیت از هوای نفس را کنار گذاشته و با آنها مخالفت کردیم، و علم پیدا کردیم به اینکه خداوند در همه جا و هر لحظه حاضر و ناظر بر اعمال ماست، فانظر کیف تکون، “آنگاه نگاه کن که چگونه خواهی شد”. اگر انسان بتواند این دستورالعمل ها را در زندگی خود پیاده کند، اینقدر تشویش و اضطراب و دغدغه های فکری برای او پیش نخواهد آمد.
با آرامش خاطر زندگی می کند و آینده نیز در اختیار او بوده، عاقبتش نیز حتما ختم به خیر خواهد شد.
امیدواریم انشالله خداوند به احترام این ایام به همه ما این توفیق را عنایت کند که بتوانیم این دستور العمل ها را چراغ راه زندگی خود قرار داده و دنیایی راحت از نظر روحی و عاقبتی همراه با خیر و سعادت برای خود به دست آوریم. و به نحوی زندگی کنیم که موجبات جلب رضایت ائمه و بخصوص حضرت ولی عصر(عج) و در نهایت خرسندی باری تعالی را فراهم آوریم.

نوشته شده در: دیدگاه

ارسال دیدگاه: (0) ←

ارسال دیدگاه